1- مدیریت پسماند:

پسماند یکی از بزرگ ترین مشکلات زیست محیطی در جوامع مدرن محسوب می شود که به دلیل افزایش جمعیت و تولید صنعتی بیشتر، به یک چالش جدی تبدیل شده است و نیاز به رویکردهای مدیریتی مناسب دارد.

• پسماندهای شهری: در ایران روزانه حدود 50 هزار تن پسماند شهری تولید می شود که آمارها نشان می دهد میزان تولید پسماند در کشور 150 گرم بالاتر از سرانه جهانی است. در یک دسته بندی کلی پسماندهای جامد شهری به پسماندهای خشک و تر تقسیم می شود. بخش خشک عمدتاً از سه جزء تشکیل می گردد: جزء ارزشمند برای فروش (بخشی از شیشه و پلاستیک، کاغذ و مقوا و ..)، جزء ارزشمند برای تولید انرژی (بخشی از پلاستیک، لاستیک، کاغذ و مقوا و چرم، چوب و ...) و جزء بی ارزش ( نظیر خاکروبه تنظیف شهری، بخشی از شیشه و ...) را شامل می شود.
• پسماندهای بیمارستانی: پسماندهای بیمارستانی یکی از پیچیده‌ترین انواع پسماندها است و نیاز به مدیریت و دفع صحیح دارد. این پسماندها شامل موادی مانند ضایعات پزشکی، داروهای منقضی، مواد شیمیایی، اجسام تیز و برنده و غیره هستند. این نوع پسماندها نیاز به روش های مناسب دفع و امحاء دارند تا از انتقال بیماری‌ جلوگیری شود.
• پسماندهای کشاورزی: این نوع پسماندها شامل مواد مختلفی از جمله برگ‌ها، ساقه‌ها، و ضایعات چوب می شوند. دفع نامناسب این نوع پسماندها می تواند منجر به آلودگی خاک، آب و هوا گردد.
• پسماندهای صنعتی: برخی از پسماندهای صنعتی سمی بوده و برخی دیگر قابلیت انفجار،‌ اشتعال و خورندگی دارند، بنابراین لازم است تا با برنامه های علمی و اصولی آنها را مدیریت کرد. توجه به این نکته ضروی است که تولید پسماندهای ویژه و خطرناک در مراکز صنعتی بسیار بیشتر و متنوع تر از سایر مراکز تولید پسماند می باشند، از این رو، شناخت، بیخطرسازی، نگهداری و جمع آوری، حمل ونقل و دفع آنها به طریق بهداشتی الزامی است.

آلودگی زیست محیطی

آلودگی هوا، آب و خاک از جمله اثرات زیست محیطی منفی پسماند است که باید با رویکردهای مدیریتی مناسب کنترل شود. در این راستا، اصلاح روش های موجود در خصوص امحاء پسماند، بهره گیری از تکنولوژی های جدید و تولید انرژی پاک، فناوری ‌های پاکسازی هوا و آب و جلوگیری از دفن زباله‌های خطرناک می‌تواند به کاهش آلودگی زیست محیطی کمک کند.

یکی از مشکلات اصلی مدیریت پسماند، عدم توانایی در جمع‌آوری، حمل و دفن ایمن پسماند به‌طور مداوم و موثر است. برخی از مناطق جهان، به علت نبود زیرساخت‌های لازم، با مشکلات جدی در مدیریت پسماند روبه‌رو هستند. همکاری بین دولت، صنعت، جامعه مدنی و شهروندان از اهمیت بسزایی برای حل مشکلات مدیریت پسماند برخوردار است. با این وجود، با افزایش آگاهی عمومی و اعمال سیاست‌های مدیریت پسماند موثر، می‌توان به کاهش آلودگی زیست محیطی و بهبود وضعیت محیط زیست جهانی کمک کرد.

2- مدیریت پساب:

پساب های صنعتی یکی از مهمترین مسائل زیست محیطی و بهداشت عمومی به شمار می آید. این پساب ها از فرایندهای تولیدی صنایع مختلف تولید می شوند و شامل مواد شیمیایی، فلزات سنگین، رنگ‌ها، روغن‌ها، و مواد آلی باشند که در صورت عدم مدیریت صحیح، می توانند منجر به آلودگی آب، خاک و هوا شوند. مدیریت پساب های صنعتی شامل فرایندهای مختلفی از جمله جمع آوری، حمل و نقل، تصفیه و دفع پساب ها است که این فرایندها باید به صورت صحیح و مطابق با استانداردها و مقررات زیست محیطی انجام گردند.

روش های تصفیه پساب های صنعتی

یکی از مهمترین مراحل مدیریت پساب های صنعتی، تصفیه آنها است. تصفیه پساب های صنعتی که به منظور حذف آلاینده ها و مواد زائد انجام می شود، شامل روش های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی می باشد. به بیان دیگر، در تصفیه فاضلاب و پساب سه مرحله تصفیه اولیه، تصفیه ثانویه و تصفیه پیشرفته به طور متداول انجام می گیرد.

تصفیه اولیه در حقیقت تصفیه مکانیکی و فیزیکی فاضلاب است که طی آن ذرات جامد معلق جدا می شوند. در تصفیه ثانویه پاکسازی بیولوژیکی انجام می گیرد که روش های معمول برای تصفیه بیولوژیکی عبارتند از سیستم لاگونی، فیلتر چکنده و لجن فعال. در تصفیه بیولوژیکی میکروارگانیسم ها که مهم ترین انها باکتری ها می باشند، از مواد آلی محلول و نامحلول موجود در فاضلاب به عنوان ماده غذایی استفاه می کنند. در مرحله تصفیه پیشرفته، مقدار آلودگی های باقیمانده و مواد مغذی از جمله کربن، نیتروزن و فسفر تا حد مجاز استانداردهای مربوطه تنظیم می گردند. مرحله پیشرفته به عنوان تصفیه تکمیلی مورد نیاز برای حذف ترکیبات معلق، کلوئیدی و محلول باقیمانده پس از تصفیه ثانویه تعریف می شود. ترکیبات محلول می تواند شامل یون های نسبتا ساده مانند کلسیم، پتاسیم، سولفات، نیترات و فسفات تا ترکیبات آلی پیچیده باشد.

با توجه به اثرات مخرب زیست محیطی ناشی از مواد سمی موجود در پساب و فاضلاب، الزامات سخت گیرانه ای در خصوص محدود کردن غلظت مواد مذکور در پساب خروجی تصویب شده است. از این رو، استفاده از روش های نوین جهت تصفیه پساب ضروری می باشد.